Sustainable fashion in action
Microcampagne:
Textielafval op school

Binnen de opleiding Modetechnologie wordt het belang van duurzaamheid in de modesector regelmatig benadrukt. Er wordt veel gesproken over de transitie van een lineair naar een circulair model, met bijzondere aandacht voor het verminderen van textielafval. Maar de vraag blijft: welke concrete stappen zetten we – naast het gesprek – écht om deze verandering in gang te zetten?

Mogelijkheden aangeboden door de school om textielafval te deponeren of te recycleren

Uit een bevraging bij studenten van diverse mode- en textielopleidingen in Vlaanderen blijkt dat textielafval op de meeste scholen op een gelijkaardige manier wordt behandeld.

Hoewel docenten hergebruik van materialen aanmoedigen binnen nieuwe projecten, blijven reststoffen meestal beperkt tot één eindbestemming: de restafvalbak.

Sommige studenten proberen alternatieve oplossingen te vinden, zoals het laten verhakselen van stofresten tot vulmateriaal voor bijvoorbeeld kussens. Toch is de toegang tot dergelijke verwerkingsmethoden beperkt en slechts voor enkelen haalbaar. Daarnaast leeft er onder studenten een duidelijke behoefte aan een centraal inzamelpunt waar reststoffen kunnen worden achtergelaten en hergebruikt – niet alleen binnen de eigen klas, maar ook door studenten uit andere afstudeerrichtingen binnen de school.

Textielafval gecreëerd door mode- en textiel studenten.

Tijdens het academiejaar 2022–2023 telde Gent ongeveer 375 studenten in mode- en textielopleidingen. Volgens schattingen produceert elke student jaarlijks tussen de 5 en 15 kilogram textielafval – en soms zelfs meer. Op basis van het aantal studenten per richting komt dat neer op ruim 2.400 kilogram textielafval, enkel en alleen in Gent.

Wat verstaan we onder textielafval?

De meest voor de hand liggende vormen van textielafval zijn snijresten, garenafval en mislukte prototypes. Maar het begrip gaat verder dan dat. Ook afgekeurde of verouderde prototypes – zoals stukken in baalkatoen of ontwerpen die niet voldoen aan de vereiste draagkwaliteit – eindigen vaak in de vuilnisbak. Al deze materialen worden binnen dit kader beschouwd als textielafval.

Waarom is textielafval in de restafvalzak zo een groot probleem?

Volgens informatie op de website van IVLA wordt het ingezamelde restafval afgevoerd naar verbrandingsinstallaties, waar het wordt omgezet in energie en warmte via recuperatieprocessen. Hoewel dit als energiewinning wordt gepresenteerd, blijft het een onderdeel van het lineaire systeem. Op deze manier blijven we inzetten op eindverwerking in plaats van actief te streven naar circulaire en structureel duurzamere oplossingen.

Waarom willen we naar een circulair systeem?

Een circulair systeem streeft ernaar om afval opnieuw als grondstof te benutten, volgens het ‘waste is food’-principe. In onderstaande afbeelding wordt stap voor stap weergegeven hoe dit afval opnieuw geïntegreerd kan worden in het productieproces.

Er wordt een onderscheid gemaakt tussen twee cycli:

De biologische cyclus (groen): hier is het afval biologisch afbreekbaar en dient het als voedingsstof (zoals compost of mest) voor de productie van nieuwe natuurlijke grondstoffen.
De technologische cyclus (blauw): hierin worden materialen onderhouden, hergebruikt, gereviseerd of gerecycleerd zodat ze in het systeem blijven en niet verloren gaan als afval.

Door over te schakelen op een circulair model, vermijden we niet alleen de schadelijke uitstoot van verbranding, maar zorgen we er ook voor dat de waarde van grondstoffen en vezels maximaal wordt benut.

Er zijn 2 opties om via de technische cyclus textiel te recycleren: mechanische en chemische recyclage

Recyclagemethoden voor textiel

Er bestaan verschillende manieren om textiel opnieuw in te zetten binnen een circulair systeem. De twee belangrijkste vormen zijn mechanische en chemische recyclage:

Mechanische recyclage: hierbij wordt textiel mechanisch uit elkaar gehaald tot losse vezels. Deze vezels kunnen opnieuw gesponnen worden tot garen of verwerkt worden tot niet-geweven textielmaterialen. Dit proces is geschikt voor natuurlijke én synthetische vezels, maar kan de vezellengte en -kwaliteit verlagen.
Chemische recyclage: deze methode gaat een stap verder door het textiel chemisch op te lossen tot een moleculaire basis. Deze ‘textielpulp’ kan vervolgens opnieuw verwerkt worden tot nieuwe vezels, zoals viscose of polyester (PES). Chemische recyclage biedt meer mogelijkheden voor het behouden of zelfs verbeteren van de materiaalkwaliteit.

Beide recyclagemethoden spelen een belangrijke rol in het streven naar een circulaire textielindustrie, waarin afval wordt omgezet in nieuwe grondstoffen.

Het doel van deze microcampagne

Met deze campagne wil ik onderwijsinstellingen aanmoedigen om een centraal inzamelpunt op te richten waar studenten hun textielafval kunnen achterlaten, en waar anderen op hun beurt bruikbaar materiaal kunnen meenemen. Op die manier ontstaat er niet alleen een duurzamer gebruik van materialen binnen de school, maar ook een cultuur van hergebruik en samenwerking.

Daarnaast streef ik ernaar om op termijn een samenwerking tussen verschillende scholen tot stand te brengen. Door de krachten te bundelen, kan er jaarlijks voldoende textielafval verzameld worden om te laten verwerken door gespecialiseerde recyclagebedrijven, zoals ANDRITZ — een Europees bedrijf dat actief is in zowel mechanische als chemische recyclage van textiel.

Wat denkt de gewone Belg van dit probleem?

Zion Teirlinck

Ik heb de term ‘circulair systeem’ nog nooit eerder gehoord, maar ik ben wel blij dat ik a.d.h.v. deze campagne geïnformeerd ben. Hierdoor ben ik nog bewuster geworden over de impact van textielafval. Ik wist niet dat amper 400 studenten voor 2400 kg restafval zorgde. Na het lezen van het circulair systeem sta ik opener tegenover ecologisch bewustzijn en ik zal anderen hier ook sneller attenter op maken. Het systeem blijkt alleen maar voordelen te voorzien, dus ik steun deze zaak en de doelen waarnaar ze streven

Ellen Tielemans

Ik ben heel blij dat ze zo bezig zijn met het verminderen van het afval. Het aansporen van de scholen en een samenwerking voorstellen zijn top initiatieven! Hierdoor zullen sommige misschien ook meer bewust worden van de schadelijkheid voor het milieu.

Marleen Crassaerts

Als amateur handtassen maakster probeer ik zelf al zoveel mogelijk restjes leder te verwerken. Dit is echter niet altijd evident.
Daarom is het heel lovenswaardig dat er in de eerste plaats over nagedacht wordt en dat er dan ook daadwerkelijk iets aan gedaan wordt.

Inge Smets

Allereerst, wat een geweldig initiatief. Ik heb er eigenlijk nooit bij stilgestaan wat er met stofafval gebeurt. Shame on me, want ook ik gooi geregeld knipafval weg. Dankzij jouw campagne ben ik gaan nadenken hoe ik zelf mee het verschil kan maken. Je inspireert dus niet alleen studenten en leraren maar ook hobbyisten zoals ik. De oplossingen die je aanreikt zijn heel interessant. Het zou mij alleszins een veel beter gevoel geven om mijn stofafval naar een afvalpunt te brengen, wetende dat er dan een nieuwe grondstof of nieuwe creatie mee wordt gemaakt. Lang leve de techniek! En zelf... ga ik mijn restjes iets langer bijhouden om ze later nog te kunnen verwerken. Het zou geweldig zijn om de restjes waarmee ik niets meer mee kan, te brengen naar een afvalpunt op een van de scholen.

Thierry Schoysman

Afval en verkwisting zijn een immens probleem in het algemeen. Als de textielwereld zijn steentje kan bijdragen, dan is dat een goed zaak.

Alle beetjes helpen.

Renée Vandenbosh

"Ik ben mij tot op zekere hoogte bewust van het enorme probleem van de afvalstromen uit de textiel/modeindustrie. Volgens mij zijn (micro)campagnes zoals die van Luna erg belangrijk om informatie rondom circulariteit en afval te verspreiden. Volgens mij is het daarnaast ook goed om open discussies en brainstorms te houden om samen oplossingen te bedenken om dit probleem aan te pakken. Ik vind het een goede eerste stap en hoop op meer van deze initiatieven!

Karel Baerten

Heel actueel onderwerp, waar alsmaar meer aandacht aan gegeven moet worden. Als afnemer van bedrijfskledij, schrijven leveranciers geregeld dat zij duurzame en circulaire kledij produceren en aanbieden. Het is echter niet altijd duidelijk wat zij hiervoor werkelijk doen... Deze campagne en dit initiatief is tenminste een tastbaar, realistisch en vooral haalbaar initiatief... Proficiat, ik hoop dat dit door de school en de medestudenten ook werkelijk wordt opgenomen en wordt gerealiseerd. Dit draagt weer een klein steentje bij aan het beschermen en behouden van de natuur en het bescherming van het klimaat.

Bronnen

Om informatie te vergaren over dit onderwerp heb ik mode- en textielstudenten van verschillende scholen in Vlaanderen gecontacteerd. Om hen te motiveren zo vrijuit mogelijk te antwoorden heb ik hen verzekerd dat hun antwoorden anoniem blijven.

Als u de antwoorden en/of vragen in combinatie met de andere bronnen wilt inlezen, kunt u dit door mij te contacteren via Contact.

Sustainable fashion in action Microcampagne: Textielafval op school